Imprint dalam Penerbitan Buku: Maksud, Fungsi, dan Contoh di Malaysia

// DAFTAR ISI (11)

1. Apa beza imprint dengan penerbit?
2. Kenapa penerbit menggunakan sistem imprint?
3. ”Adakah imprint memainkan peranan dalam menentukan spesifikasi buku?”
4. Imprint dalam Bahasa Melayu
5. Apa beza imprint dengan label?
6. Bolehkah penulis memilih imprint untuk manuskrip mereka?
7. Soalan lazim
8. Adakah ISBN berbeza untuk setiap imprint?
9. Bolehkah penulis indie (swaterbit) mempunyai imprint sendiri?
10. Apa beza antara imprint dan anak syarikat penuh?
11. Macam mana saya boleh tahu imprint yang aktif di Malaysia?

Imprint ini biasanya digunakan oleh syarikat-syarikat penerbitan buku yang besar.

Tujuannya adalah untuk mengasingkan buku-buku terbitan mereka mengikut kategori atau anak syarikat tertentu.

Ini bagi mengelakkan persepsi pembaca bahawa sesebuah penerbit itu hanya tertumpu pada satu jenis genre sahaja. Contohnya, apabila nama Karangkraf disebut, mungkin ramai yang terus teringat akan novel cinta.

Oleh itu, syarikat seperti Grup Buku Karangkraf mewujudkan beberapa imprint untuk menguruskan genre yang berbeza. Antaranya ialah Karya Bestari untuk buku-buku agama, manakala Novel Karangkraf (dahulunya Alaf 21) dan Buku Prima lebih tertumpu pada novel.

Begitu juga dengan PTS, yang dahulunya mempunyai banyak imprint seperti PTS Profesional, PTS Islamika, dan PTS Litera. Kini, kebanyakannya telah diselaraskan di bawah beberapa jenama utama seperti PTS Publishing House, PTS Junior, dan Komik-M untuk menyusun semula fokus penerbitan mereka.

Apa beza imprint dengan penerbit?

Penerbit ialah syarikat induk yang memegang hak penuh ke atas penerbitan sesebuah buku. Imprint pula berfungsi sebagai jenama atau sub-jenama di bawah naungan penerbit tersebut.

Untuk mudah faham, kita boleh bayangkan seperti syarikat automotif gergasi: Toyota dan Lexus dimiliki oleh syarikat induk yang sama, tetapi kedua-dua jenama ini dipasarkan secara berasingan untuk menyasarkan segmen pelanggan yang berbeza.

Begitulah keadaannya dalam dunia penerbitan. Sebuah syarikat penerbitan boleh memiliki beberapa imprint, dan setiap satunya menyasarkan kelompok pembaca yang berlainan.

Kenapa penerbit menggunakan sistem imprint?

Terdapat beberapa sebab utama strategi ini diguna pakai:

1. Fokus genre yang jelas. Apabila sesebuah imprint dikhaskan untuk buku kanak-kanak, pembaca dan ibu bapa sudah tahu apa yang boleh dijangkakan. Kandungannya tidak akan bercampur dengan novel thriller dewasa atau buku motivasi.

2. Melindungi persepsi jenama utama. Penerbit yang sudah terkenal dengan buku-buku serius atau akademik boleh bereksperimen dengan genre yang lebih santai (seperti fiksyen popular) melalui imprint baharu, tanpa menjejaskan reputasi jenama utamanya.

3. Pengambilalihan penerbit lain. Apabila syarikat penerbitan besar membeli syarikat yang lebih kecil, nama syarikat kecil itu kadangkala dikekalkan sebagai sebuah imprint. Langkah ini membantu mengekalkan pembaca setia jenama tersebut.

4. Strategi pemasaran yang berbeza. Setiap imprint boleh mempunyai strategi pemasaran, struktur harga, dan saluran pengedaran yang tersendiri, bersesuaian dengan sasaran pembacanya.

”Adakah imprint memainkan peranan dalam menentukan spesifikasi buku?”

Jawapannya ya dan tidak.

Semuanya bergantung pada polisi penerbit induk.

Ada penerbit yang menguruskan imprint mereka seperti anak syarikat yang berasingan. Ini bermakna setiap imprint mempunyai kebebasan untuk menentukan hala tuju editorial dan spesifikasi buku masing-masing, selaras dengan cita rasa pembaca sasaran mereka.

Perbezaan ini boleh dilihat pada jenis kertas yang digunakan atau saiz fizikal buku. Contohnya, pembaca buku agama mungkin lebih selesa dengan kertas simili yang putih dan licin, manakala pembaca novel pula mungkin lebih gemar kertas bulky yang ringan dan berwarna krim.

Imprint dalam Bahasa Melayu

Istilah “imprint” masih belum mempunyai terjemahan yang tepat dan diterima umum dalam Bahasa Melayu. Dalam kalangan penggiat industri buku di Malaysia, perkataan “imprint” itu sendiri lebih lazim digunakan.

Jika perlu diterjemahkan, antara padanan yang sesuai ialah “jenama penerbitan” atau “sub-jenama”. Walau bagaimanapun, dalam konteks perbincangan profesional, penggunaan istilah “imprint” adalah lebih meluas dan mudah difahami.

Apa beza imprint dengan label?

Dalam industri buku, istilah “imprint” dan “label” sering digunakan silih berganti. Perbezaannya agak halus, tetapi secara amnya:

• Imprint lebih merujuk kepada sub-jenama penerbitan yang mempunyai identiti dan fokus editorialnya sendiri.
• Label pula adalah istilah yang lebih kerap digunakan dalam industri muzik berbanding industri buku.

Namun, dalam perbualan biasa dalam industri buku di Malaysia, kedua-dua istilah ini membawa maksud yang hampir sama.

Bolehkah penulis memilih imprint untuk manuskrip mereka?

Ya, dan ini adalah satu langkah yang bijak apabila ingin menghantar manuskrip kepada syarikat penerbitan yang besar.

Sebelum menghantar, buat sedikit penyelidikan untuk mengenal pasti imprint mana di bawah penerbit tersebut yang paling secocok dengan genre dan gaya penulisan kita. Menghantar manuskrip terus kepada imprint yang betul menunjukkan bahawa kita serius dan faham akan selok-belok industri.

Sebagai contoh, jika manuskrip kita ialah sebuah novel romantik dewasa, elakkan daripada menghantarnya kepada imprint yang fokus pada buku motivasi atau buku kanak-kanak. Walaupun bernaung di bawah penerbit yang sama, setiap imprint mempunyai editor dan kriteria penilaian yang berbeza.

Soalan lazim

Adakah ISBN berbeza untuk setiap imprint?

Tidak semestinya. ISBN (International Standard Book Number) diberikan kepada setiap edisi buku yang spesifik, bukan kepada imprint. Namun, penerbit besar biasanya akan memperoleh satu blok nombor ISBN dan mengagihkannya secara dalaman kepada imprint-imprint di bawah mereka.

Bolehkah penulis indie (swaterbit) mempunyai imprint sendiri?

Secara teknikalnya, boleh. Jika seorang penulis swaterbit ingin menjenamakan beberapa karya mereka di bawah satu identiti yang konsisten, mereka boleh mewujudkan “imprint” sendiri. Walau bagaimanapun, ia hanya akan benar-benar memberi impak jika penulis tersebut sudah mempunyai beberapa judul buku yang berkonsepkan jenama tersebut.

Apa beza antara imprint dan anak syarikat penuh?

Imprint selalunya hanyalah sebuah jenama editorial di bawah syarikat induk dan tidak mempunyai entiti undang-undang yang berasingan. Sebaliknya, anak syarikat penuh ialah sebuah syarikat yang berdaftar secara sah dan berasingan dari segi kewangan serta undang-undang, walaupun dimiliki oleh syarikat induk yang sama.

Macam mana saya boleh tahu imprint yang aktif di Malaysia?

Cara terbaik adalah dengan melayari laman web rasmi syarikat penerbitan dan mencari bahagian seperti “Imprint Kami” atau “Jenama Kami”. Imprint yang disebut dalam artikel ini mungkin telah digabungkan atau tidak lagi aktif, jadi sentiasalah merujuk maklumat terkini terus daripada penerbit.